هم تأثيرى به اذن خداى تعالى كه در جهان طبيعت ، مسبّب الاسباب است ؛ چه ، در وجود ، مؤثّرى جز خدا وجود ندارد . نفس هنگامى كه با همهء وجود به مبدأ افاضهء هستى توجه كند ، روحانيتى ملكوتى به دست مىآورد كه موجب آمادگى براى بهره‌بردن از بركات عالم بالا مىگردد ؛ بركاتى كه آن به آن ، به ساير ممكنات افاضه مىشود . اين ، همان عامل اساسى براى اين اثر گذارى و اثر پذيرى و پيوند محكم بين عالم مُلك و ملكوت است . « وَ فِي السَّماءِ رِزْقُكُمْ وَ ما تُوعَدُونَ . فَوَ رَبِّ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ إِنَّهُ لَحَقٌّ مِثْلَ ما أَنَّكُمْ تَنْطِقُونَ » « 1 » ؛ « روزىِ شما و آن‌چه وعده داده شده‌ايد ، در آسمان است ؛ پس سوگند به پروردگار آسمان و زمين ، كه واقعاً اين [ وعده و روزى ] حق است ؛ همان گونه كه خود شما سخن مىگوييد . » چنان كه بى ترديد ، ما در جهان اسباب و مسبّبات و تأثيرات و تأثّراتى زندگى مىكنيم كه در گرو عوامل طبيعى است و اين عوامل طبيعى در ساختار عام و حكيمانه‌اى قرار دارد ؛ يعنى سنت خداوند كه در نظام آفرينش جريان دارد ، ليك اين به معناى بى نيازى از بهره‌گيرى از عالم ملكوت نيست ؛ بنابراين هر تأثير و تأثّرى در سنت‌هاى طبيعى نيازمند اذن خداى تعالى و افاضه از جانب اوست : « أَ فَرَأَيْتُمْ ما تَحْرُثُونَ . أَ أَنْتُمْ تَزْرَعُونَهُ أَمْ نَحْنُ الزَّارِعُونَ . » « 2 » . « وَ ما هُمْ بِضارِّينَ بِهِ مِنْ أَحَدٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ » « 3 » . بر اين اساس ، تأثير دعا در عرصهء طبيعت و مجارى آن ، در واقع درخواست لطف الهى براى افاضه كردن بر تأثيرات به بهترين تقدير و تدبير است تا در داروى شفابخش ، درمان بيمارى و پيش‌گيرى يا بهبودى دردها و ناخوشىها را قرار دهد .

--> ( 1 ) . ذاريات ( 51 ) 22 و 23 . ( 2 ) . واقعه ( 56 ) 63 و 64 : « آيا آن‌چه را كِشت مىكنيد ، ملاحظه كرده‌ايد ؟ آيا شما آن را مىرويانيد يا ماييم كه‌مىرويانيم ؟ » ( 3 ) . بقره ( 2 ) 102 : « آنان بدون فرمان خدا نمىتوانستند با آن به كسى زيان برسانند . »